Balakanda Sarga 63 – bālakāṇḍa triṣaṣṭitamaḥ sargaḥ
|| mēnakānirvāsaḥ ||
pūrṇē varṣasahasrē tu vratasnātaṁ mahāmunim |
abhyāgacchansurāḥ sarvē tapaḥphalacikīrṣavaḥ || 1 ||
abravītsumahātējā brahmā suruciraṁ vacaḥ |
r̥ṣistvamasi bhadraṁ tē svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ || 2 ||
tamēvamuktvā dēvēśastridivaṁ punarabhyagāt |
viśvāmitrō mahātējā bhūyastēpē mahattapaḥ || 3 ||
tataḥ kālēna mahatā mēnakā paramāpsarāḥ |
puṣkarēṣu naraśrēṣṭha snātuṁ samupacakramē || 4 ||
tāṁ dadarśa mahātējā mēnakāṁ kuśikātmajaḥ |
rūpēṇāpratimāṁ tatra vidyutaṁ jaladē yathā || 5 ||
dr̥ṣṭvā kandarpavaśagō munistāmidamabravīt |
apsaraḥ svāgataṁ tē:’stu vasa cēha mamāśramē || 6 ||
anugr̥hṇīṣva bhadraṁ tē madanēna sumōhitam |
ityuktā sā varārōhā tatra vāsamathākarōt || 7 ||
tapasō hi mahāvighnō viśvāmitramupāgataḥ |
tasyāṁ vasantyāṁ varṣāṇi pañca pañca ca rāghava || 8 ||
viśvāmitrāśramē tasminsukhēna vyaticakramuḥ |
atha kālē gatē tasminviśvāmitrō mahāmuniḥ || 9 ||
savrīḍa iva saṁvr̥ttaścintāśōkaparāyaṇaḥ |
buddhirmunēḥ samutpannā sāmarṣā raghunandana || 10 ||
sarvaṁ surāṇāṁ karmaitattapō:’paharaṇaṁ mahat |
ahōrātrāpadēśēna gatāḥ saṁvatsarā daśa || 11 ||
kāmamōhābhibhūtasya vighnō:’yaṁ pratyupasthitaḥ |
viniḥśvasanmunivaraḥ paścāttāpēna duḥkhitaḥ || 12 ||
bhītāmapsarasaṁ dr̥ṣṭvā vēpantīṁ prāñjaliṁ sthitām |
mēnakāṁ madhurairvākyairvisr̥jya kuśikātmajaḥ || 13 ||
uttaraṁ parvataṁ rāma viśvāmitrō jagāma ha |
sa kr̥tvā naiṣṭhikīṁ buddhiṁ jētukāmō mahāyaśāḥ || 14 ||
kauśikītīramāsādya tapastēpē sudāruṇam |
tasya varṣasahasrāṇi ghōraṁ tapa upāsataḥ || 15 ||
uttarē parvatē rāma dēvatānāmabhūdbhayam |
āmantrayansamāgamya sarvē sarṣigaṇāḥ surāḥ || 16 ||
maharṣiśabdaṁ labhatāṁ sādhvayaṁ kuśikātmajaḥ |
dēvatānāṁ vacaḥ śrutvā sarvalōkapitāmahaḥ || 17 ||
abravīnmadhuraṁ vākyaṁ viśvāmitraṁ tapōdhanam |
maharṣē svāgataṁ vatsa tapasōgrēṇa tōṣitaḥ || 18 ||
mahattvamr̥ṣimukhyatvaṁ dadāmi tava suvrata |
brahmaṇaḥ sa vacaḥ śrutvā sarvalōkēśvarasya ha || 19 ||
[* na viṣaṇṇō na santuṣṭō viśvāmitrastapōdhanaḥ | *]
prāñjaliḥ praṇatō bhūtvā pratyuvāca pitāmaham |
brahmarṣiśabdamatulaṁ svārjitaiḥ karmabhiḥ śubhaiḥ || 20 ||
yadi mē bhagavānāha tatō:’haṁ vijitēndriyaḥ |
tamuvāca tatō brahmā na tāvattvaṁ jitēndriyaḥ || 21 ||
yatasva muniśārdūla ityuktvā tridivaṁ gataḥ |
viprasthitēṣu dēvēṣu viśvāmitrō mahāmuniḥ || 22 ||
ūrdhvabāhurnirālambō vāyubhakṣastapaścaran |
dharmē pañcatapā bhūtvā varṣāsvākāśasaṁśrayaḥ || 23 ||
śiśirē salilasthāyī rātryahāni tapōdhanaḥ |
ēvaṁ varṣasahasraṁ hi tapō ghōramupāgamat || 24 ||
tasminsantapyamānē tu viśvāmitrē mahāmunau |
sambhramaḥ sumahānāsītsurāṇāṁ vāsavasya ca || 25 ||
rambhāmapsarasaṁ śakraḥ saha sarvairmarudgaṇaiḥ |
uvācātmahitaṁ vākyamahitaṁ kauśikasya ca || 26 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē triṣaṣṭitamaḥ sargaḥ || 63 ||
